Reisverslag Macedonië, door Adri Rovers

14-10-2014

Verslag van de reis naar Ochrid:  (reis nr. 51)
 

De reis naar het zuidelijkst Slavische land

Macedonië, het zuidelijkste land van het oude Joegoslavië. Annegien, een vriendin van me ging daar in 2013 naartoe en vertelde mij dat het daar heel mooi is. Op basis daarvan besloot ik zelf ook naar Macedonië te gaan, en ik boekte de reis van 19 augustus tot 2 september.

 
Maandag 18 augustus; Naar Schiphol
Rond 18.00 uur nam ik in mijn woonplaats ’s-Hertogenbosch de trein naar Amsterdam-Schiphol. Bij Schiphol aangekomen nam ik de shuttlebus naar het nabij gelegen Van der Valk-Hotel, waar mijn ouders een kamer voor mij hadden gehuurd. Ik ging daar om 20.45 uur naar bed, want om 02.45 uur s’nachts zou ik gewekt worden.
 
Dinsdag 19 augustus; De Heenreis
Na het opstaan, douchen, aankleden en het verlaten van mijn hotelkamer wachtte ik in de receptiezaal beneden. Daar haalde een nachtshuttlebus mij op. Deze bracht mij terug naar Schiphol, en eenmaal daar ging ik naar de verzamelplek. Daar trof ik Vincent A aan, en even later verschen de andere deelnemers: Bob, Dennis, Edwin, Huub, Jean-Yves, Job (ken ik van Italië, Gardameer 2013), Menno, Peter, Pieter, Pim, Raymond, Roderik, Steven, Vincent L. en René en Michel. Als begeleiding gingen Lieven, Jody, Louwra en Nienke mee. Helaas geen dames onder de deelnemers, maar ik besloot om er het beste van te maken.
We liepen naar ons vliegtuig. Deze steeg om 06.30 uur op en bracht ons in twee en een half uur naar het vliegveld van Ochrid. Vanaf daar bracht een bus ons naar Hotel Falmengo, ons hotel. We chekten daar in bij de receptie, en de kamerindeling volgde, waarbij ik toevallig een kamer voor mezelf kreeg.
De lunch vond plaats op een veranda van het hotel, gelegen aan het zwembad. Na de lunch gingen wat reisgenoten en ik naar de binnenstad van Ochrid, om bij een grenswisselkantoor geld in te wisselen. We kregen voor elke euro 60 Dinar. Daarna liepen wij langs een markt, en in de binnenstad namen wij nog een ijsje, voordat wij we weer terug gingen naar ons hotel.
Op de begane grond van het hotel vond dagelijks om 19.30 uur het diner plaats. Dit door middel van een warm buffet, waarbij we konden opscheppen wat wij wilden. We aten aan vierkante achtpersonen tafels, maar deze dag eindigde vroeg voor mij omdat ik moe werd. Rond 21.30 uur ging ik naar bed.
 
Woensdag 20 augustus; Zonnen op het strand
Om 08.30 uur stond ik weer op. Na het ontbijt liepen mijn reisgenoten en ik naar de binnenstad. Via de stadsboulevard aan het nabij gelegen Meer van Ochrid en een houten brug kwamen wij bij een strand, waarop strandstoelen lagen. Pieter, Pim, Bob en ik huurden voor 150 Dinar ieder zo’n stoel en bleven daar tot 16.30 uur liggen of in het meer zwemmen, uitgezonderd de lunch die op een overdekt verhoogd terras plaatsvond.
Rond 16.30 uur gingen wij terug naar het hotel. Daar konden we nog zwemmen, en om 19.30 uur vond het diner plaats. Na het diner werd er in de lobby van de receptie een programma gepresenteerd. Daarin werden vele excursies bekendgemaakt, o.a.; do. 21 augustus: Stadswandeling door Oud-Ochrid, vr. 22 augustus: Duiken/ Bay of bones, zo. 24 augustus: Klooster van Sveti-Naum, di. 26 augustus: Uitje naar Skopje (hoofdstad van Macedonië), do. 28 augustus: Paragliden, vr. 29 augustus: Bierfietsen, za. 30 augustus: Uitje naar Bitola (stad) en ma. 1 september: de Ezelsafari. Van deze excursies koos ik er vijf uit om mee te doen, de stadswandeling door Oud-Ochrid, het klooster van Sveti-Naum, het uitje naar Skopje, de bierfiets en de Ezelsafari. Na het kiezen ging ik met wat reisgenoten naar buiten, om daar op het terras nog het kaartspel ‘pesten’ te spelen. Daarna gingen wij naar bed.
 
Donderdag 21 augustus; Stadswandeling door Oud-Ochrid
Na het opstaan en het ontbijt werden wij om 09.00 uur door taxi’s opgehaald. Deze brachten ons naar een op heuvel gelegen stadsmuur van Oud-Ochrid, en daar maakten wij kennis met een vrouwelijke gids van middelbare leeftijd. Zij heette Lence en gaf ons een rondleiding.
Via een poort kwamen wij in de oude stad. Daar staan o.a. de in 1295 gebouwde Majka Maria Perivlepta kerk (met binnenmuubeschideringen), een antiek theater, een kathedraal, een universiteit, het fort van Tsaar Samuel van Bulgarije (953 – 1014) en de archeologische plaats Plaósnik. Via een trap naar beneden kwamen wij bij een havenplaats, en vanaf daar bracht een roeiboot ons over het meer naar een terras van een restaurant. We kregen daar brood met van allerlei tapassoorten te eten.
Na de lunch gingen wij weer terug naar ons hotel. We gingen daar zwemmen, en na de evaluatie van 19.00 uur volgde het diner, waarna wij op het terras nog een drankje namen.
Rond 23.30 uur gingen wij opnieuw naar de binnenstad. Daar stapten wij de aan het meer gelegen ‘The Liquid’ binnen, een leuke disco waarin een mannelijke DJ Macedonische en Engelse muziek draaide. Naast de DJ speelse een jongedame in een jurk viool, waarvan mooie geluiden klonken. Dit deed mij denken aan de reis Kreta 2009, waarbij Annegien, Noor, Robert en Matthijs reisgenoten van mij waren.
 
Vrijdag 22 augustus; De Vijftigste verjaardag van Jean-Yves
Een speciale dag, want onder ons was Jean-Yves jarig. Hij werd vijftig jaar. Er stonden daarnaast twee activiteiten op het programma, ‘Duiken in het meer’ en het bezoek aan de ‘Bay of bones’ waaraan ik niet mee deed, maar de duikers en museumbezoekers erg enthousiast over waren.
-Pim; (had gedoken). Het duiken was leuk. We doken 5 meter onder water en hebben vele visjes gezien.
-Pieter; (bezocht Bay of Bones) Wij gingen met de boot naar ‘Bay of bones’. Er stonden daar huizen op palen, en in het museum kregen wij schedels en vachten te zien. Het mooiste waren de berenvachten.
Inmiddels kocht ik in Ochrid acht postkaarten en acht postzegels. Daarna ging ik met wat reisgenoten naar het strand, om daar op het terras te gaan lunchen. Naast de lunch was ook het avonddiner heerlijk, maar na afloop van het diner zetten twee obers een taart voor Jean-Yves op tafel. Wij zongen voor Jean-Yves en kregen van hem ieder een stuk taart te eten.
Om 22.00 uur liepen wij naar de boulevard van Ochrid toe. Daar stapten wij een café binnen, waar veel rock en jazz werd gedraaid, en gingen we zitten aan een paar tafels. Jean-Yves trakteerde ons op een drankje, en daarnaast hing er een beeldscherm aan de muur, waarop een voetbalwedstrijd bezig was. Atletico Madrid speelde om de Spaanse Supercup tegen Real Madrid en won die (gelukkig) met 1 - 0.
 
Zaterdag 23 augustus; Postkaarten versturen
In de ochtend van deze dag gingen wij de stad in. We keken daar rond in wat winkels en gingen daarna naar het strand om daar te lunchen op het hooggelegen terras. Ik at een Caesar Salade, en na de lunch gingen velen van ons op het strand liggen of zwemmen.
Ikzelf ging terug naar het hotel om daar aan de postkaarten te werken. Ik verstuurde ze naar mijn vader en moeder, mijn twee broers Chris (37) en Sander (30) en wat vriend(inn)en; Bas, Noor, Annegien, Linda en Roel, en Leo en Jolanda, en schreef hen over de locatie van het hotel, het mooie weer en wat ik met de groep ondernam. De kaarten gaf ik aan de receptie, en die zorgde ervoor dat ze op de post gingen.
Het diner van 19.30 uur ging vanaf deze dag door middel van een keuzekaart. We konden kiezen uit twee soorten soep, drie hoofdgerechten en twee desserts. Na het diner gingen wat reisgenoten en ik op het terras zitten, en daar kaartten wij en dronken we bier. Omdat de restaurantzaal om 23.30 uur sloot, bestelden wij onze drankjes na dat tijdstip in de aperitievenbar, waarbij we daar ook TV konden kijken.
 
Zondag 24 augustus; Het klooster van Sveti-Naum
Dennis, Edwin, Huub, Jean-Yves, Menno, Pieter, Pim, René, Roderik, Steven, Vincent A. en ik stonden om 08.00 uur op, want om 09.30 uur liepen wij vanaf ons hotel naar de haven van Ochrid. Daar wachtte een boot op ons, en die voer ons over het op 693 meter hoogte gelegen Meer van Ochrid naar Sveti Naum toe. Daar gingen wij van de boot en liepen we naar het op een heuvel staande Klooster van Sveti Naum.
Lence ging als onze gids mee. Zij leidde ons naar de binnenplaats van het klooster, waar wij over het meer konden kijken. Ook gingen wij een kerk binnen, waar een gang met binnenmuurbeschilderingen naar een kerkzaal met o.a. leestafel en stoelen toe leidde, maar ook naar een kamer waarin Sveti Naum begraven lag. Bezoekers mochten hun oor op zijn graf leggen en konden dan zij hart horen kloppen.
Eenmaal buiten de kerk gingen wij over de kasseien weer naar beneden. Daar wachtte bij een restaurant twee roeibootjes op ons. Wij stapten de bootjes in, en de bestuurders voerden ons over de wateren dat bij een beschermde natuurpark hoorde. Daarin zwommen o.a. vissen, vogels en schildpadden.
Weer terug bij het restaurant werden wij naar twee houten tafels geleid. Daar kregen wij een lunch, met als voorgerecht een Macedonische salade (met komkommer, tomaat en kaas), als hoofdgerecht een gehaktschnitzel met aardappel en ui, en als dessert meloen. Na de lunch gingen wij nog een uur aan het strand liggen of in het meer zwemmen, voordat de boot ons weer kwam halen.
Terug in Ochrid gingen wij weer naar ons hotel. We kregen daar een heerlijk diner, waarbij ik Goulash als hoofdgerecht nam. Na het diner volgde een spelletjesavond, waarbij vijf spellen werden gespeeld; Kaarten, Jungle-speed, Mikado, Yathzee en Biggen. Pieter had van huis uit het spel Biggen meegenomen, waarbij elke speler als eerste 100 punten moest zien te halen, door het opgooien van twee mini-varkens die met een dobbelsteeneffect vele combinaties kunnen vormen.
 
Maandag 25 augustus; Souvenirs, strand en spellen
Na het ontbijt gingen wij de stad in, om souvenirs te kopen. We liepen naar een fontein en splitsten daar. In een winkel kocht ik voor 200 Dinar een mok, met daarop de afbeelding van de oude Macedonische vlag. Vervolgens ging ik naar het strand toe, waar enkele reisgenoten aan het zonnen waren. Met hen liep ik naar het hooggelegen terras, waar ik deze keer tijdens de lunch een pizza at.
Na de lunch gingen velen van ons weer naar het strand, maar ik ging een paar winkels in en daarna terug naar het hotel. Daar keek ik op de televisie een rit uit een wielerkoers, de Ronde van Spanje.
Om 19.00 uur kwamen wij allen bij elkaar in de lobby van de receptiezaal. Daar kregen wij te horen wie er de volgende dag naar Skopje (hoofdstad van Macedonië) zouden gaan. Daarna volgde het diner, en na het diner gingen Peter, Pieter, Steven, Vincent L., Jody, Nienke en ik een potje Yathzee. Na het Yathzeeën gingen wij biggen, waarbij we evenals de avond ervoor de grootste lol hadden.
 
Dinsdag 26 augustus; Skopje.
Dennis, Edwin, Jean-Yves, Menno, Michel, Peter, Pieter, Steven, Vincent A., Vincent L. en ik stonden om 06.30 uur op. Zo konden wij ontbijten en ons gereedmaken voor de bus, die ons om 08.00 uur kwam halen. Deze bracht ons naar Skopje, waarbij Jody en Nienke meegingen, en Lence.
-Lence: ‘Skopje is een universiteitsstad, met 600.000 inwoners. Het ligt aan de rivier Warda, op 245 meter hoogte en werd in de Middeleeuwen ‘Turkse Bazaar’ genoemd. De stad bestond sowieso al in de Romeinse tijd, maar er zijn ook vondsten uit de 6e eeuw voor Christus opgedaan. In 1963 vond er een zware aardbeving plaats, waarbij 1.000 mensen de dood vonden en 80 % van de stad werd verwoest.
Ca. 11.00 uur kwamen wij aan in Skopje. We werden afgezet bij een kasteel en konden daar over de hele stad kijken, waarachter de berg Vodno (1067 m) stond, met daarop het Milleniumkruis. Daarna liepen wij de binnenstad in, waarbij we bij vele winkels kwamen en sommigen van ons daar wat kochten.
Skopje had ook vele bezienswaardigheden. Een daarvan was een plein met drie grote fonteinen. Vanaf daar staken wij een brug over, en die leidde naar het standbeeld van Alexander de Grote (356 - 323 v. Chr.), die koning van Macedonië (334 –-323) was, maar ook Farao van Egypte (332 - 323). Vanuit daar liepen we een winkelcentrum in en stapten wij daar op de eerste verdieping een restaurant binnen, waar we gingen zitten aan een tafel op een terras. We kregen daar Pizza Margerita te eten.
Na het eten liepen wij via het beeld van Alexander de Grote naar een museum. Deze heette ‘Het huis van Majka Tereza’ (Moeder Teresa). Moeder Teresa (1910 – 1997) was een zuster die ‘de religieuze orde’ tussen meerdere geloven stichtte en kansarme mensen en slachtoffers van natuurrampen hielp. Na in dit museum te zijn geweest, liepen wij terug naar de bus, en deze bracht ons terug naar ons hotel.
In het hotel werd tijdens de evaluatie voorgesteld dat we de volgende ochtend konden gaan karten. Een aantal van ons wilden dat, en ik zei dat ik in ieder geval wilde gaan kijken. Tijdens het diner van 19.30 uur at ik kippensoep en een salade als voorgerechten, een kipgehaktschotel als hoofdgerecht en een stukje zoetgebak als dessert. Na het diner gingen wij naar de aperitievenzaal en keken wij daar een film, ‘The Terminator’ (1991), met daarin Arnold Schwarzenegger als een op mens lijkende machine.
 
Woensdag 27 augustus; Karten en de Cuba Libra
Na het ontbijt werden Bob, Dennis, Job, Pieter, Pim, Roderik, Vincent A. en ik evenals begeleiders Louwra en Lieven om 10.00 uur door twee taxi’s opgehaald. Deze brachten ons naar de kartbaan. Daar aangekomen besloot ik om zelf ook een run te gaan karten, waarbij per run vijf deelnemers 15 minuten lang mochten gaan karten. Het karten was leuk en ging 42 á 45 km per uur, maar in een laag zittende wagen leek dat harder te gaan. Het parcours had vele bochten, en dus was het opletten met inhalen.
Ik was blij dat heb ge-kart. De laatste keer dat ik dat eerder deed was in 2008, toen ik met een des tijdse vriendin (Maaike S.) naar Torquay ging. Na het karten brachten de taxi’s ons naar de stadsboulevard, en daar lunchten wij op een terras.
Na de lunch zocht ik een internetcafé op. Daar stuurde ik op een PC een mail naar een tante, waarin ik vertelde hoe het in Macedonië was. Zij mailde eerder dat ze mijn boek ‘Een eigen dimensie’ heeft gekocht, die ik onder de auteursnaam Adri Adrianovyc op www.bol.com uitbracht (prijs; E 20,50). Na het internetten keerde ik terug naar het hotel, en daar keek ik op de TV naar de Ronde van Spanje.
Tijdens het diner van 19.30 uur at ik als hoofdgerecht twee gevulde paprika’s. Na het diner stelden wij ons allen op bij de ingang van het hotel, en even later kwamen ook Lieven in een rode shirt en blauwe broek en Louwra, Jody en Nienke in een rode jurk aan. Ook Lence was erbij, en taxi’s brachten ons naar een aan het Meer van Ochrid gelegen bar, de Cuba Libra.
Bij de Cuba Libra werd vooral Cubaanse en Carabische muziek gedraaid. We konden daar gaan zitten op banken en stoelen een ook dansen op de dansvloer, waarbij ik meedanste en zag dat een Macedonische man goed met een van de begeleidsters danste. Ook dansten er exotisch geklede danseressen mee. Het was zo’n leuke avond dat wij tot 01.00 uur bij de bar bleven en daarna teruggingen naar het hotel.
 
Donderdag 28 augustus; Een dag ontspanning
Deze dag was een semi-rustdag. We bleven na het ontbijt bij ons hotel, op Bob, Job, Menno, Pieter, Pim, René en Steven na. Zij zouden die ochtend gaan paragliden (met een parachute van een berg springen en over land zweven), maar deze activiteit werd naar vrijdag verzet wegens een verkeerde windrichting.
De lunch vond plaats op de hotelveranda. Na de lunch gingen wij de binnenstad om daar wat rond te kijken. Ik ging rond 16.45 terug naar het hotel en keek daar op de televisie naar een bergrit uit de Ronde van Spanje. De Spanjaard Alejandro Valverde won die.
In de evaluatie van 19.00 werd ons verteld dat de bierfietsers in twee groepen was opgedeeld. Ik zou met de ene groep op vrijdagmiddag gaan bierfietsen, en de andere groep op zondag. Om 19.30 uur volgde het diner, en na het diner speelden Edwin, Peter, Pieter, Steven, Jody, Nienke en ik Yathzee.
 
Vrijdag 29 augustus; De bierfiets
Bob, Job, Menno, Pieter, Pim, René en Steven deden na het ontbijt de tweede poging om van de nabij gelegen berg te gaan paragliden. Helaas blies de wind weer de verkeerde richting in en moest het paragliden worden afgeblazen. Intussen zwommen een aantal van ons in het zwembad.
Rond 12.00 uur gingen wij naar de binnenstad. We lunchten daar op een terras aan het meer, waarbij ik een heerlijk gevulde aardappelsalade met sla, komkommer, tomaat en uit at. Na de lunch liepen Dennis, Edwin, Huub, Jean-Yves, Job, Pim, Raymond, Roderik en ik met Louwra en Nienke naar de bierfiets toe.
De bierfiets was een overdekte wagen met tien fietszadels en fietskettingen. Middenin was een bar, met daarin flessen Skopsko-bier, frisdrank en water. Jean-Yves ging in de bar staan en schonk de drankjes in, terwijl wij onze benen de tandwielen deden ronddraaiden. We fietsten twee rondjes door een wijk, die echter pittig waren, want we moesten flink trappen en veel drinken. Ik dronk een glas bier en bijna een liter water. Het was net alsof wij een bergrit uit de Ronde van Spanje fietsten, maar het was wel leuk.
Na de fietsrit gingen wij terug naar het hotel. Daar hoorden wij bij de evaluatie dat Edwin, Huub, Jean-Yves, Menno, Steven, Vincent A. en Vincent L. met Louwra en Lieven de volgende dag naar Bitola zouden gaan. Tijdens het diner at ik als voorgerecht champignonsoep, en als hoofdgerecht een schaal met witte bonen in tomatensaus met twee pittige rode Macedonische worstjes. Wedereom werd er na het eten Yathzee gespeeld, waarbij ikzelf ook meespeelde. Na dat spel keken wat reisgenoten en ik televisie.
 
Zaterdag 30 augustus; Een diner naast een trouwerij / Bitola
Sommigen van ons gingen na het ontbijt naar een masseur toe. Rond 12.00 uur gingen degenen die niet naar Bitola gingen (ik ook) naar de binnenstad, en lunchten die in een café-restaurant aan het plein met fontein. Na de lunch ging ik de markt op, en ik kocht daar voor 500 Dinar (8 Euro) een mooie badlaken, met daarop de oude Macedonische vlag. Deze vlag liet ik aan mijn reisgenoten zien, en met hen liep ik naar de ‘Cuba Libra’ om daar iets te drinken. Sommigen van ons huurden daar een strandstoel.
Rond 18.00 uur gingen wij terug naar het hotel. Daar hoorden wij tijdens de evaluatie hoe het in Bitola was. Bitola, een oude historische stad werd in 148 v. Chr. al eens door de Romeinen veroverd en is met 95.000 inwoners de derde stad van Macedonië. De stad ligt op 575 meter hoogte, aan de voet van de 2600 meter hoge berg Pelister (bron van de Pelisterka-water).
-Huub; Het was een hele leuke stad, Bitola.
-Menno; Er was een kerk met een begraafplaats, met opgravingen en granietstenen.
-Louwra: Er was een hele fijne sfeer en een mooi plein dat is vernoemd naar Philip II van Macedonië.
-Edwin: Er waren ook mooie panden en een mooie witte klokkentoren.
Na al deze geruchten volgde het diner. Deze vond vandaag buiten op de veranda plaats, want er was een bruiloft in de restaurantzaal. Daarbij werd er Macedonische muziek gedraaid, dat zo mooi klonk dat wij ervan meegenoten. Als voorgerecht at ik kippensoep, en als hoofdgerecht een kippenbout met rijst, en daarnaast kregen wij van het echtpaar ieder een glaasje raki cadeau. Sommigen van ons gingen die avond stappen, maar ik bleef met anderen in het hotel om met hen naar de televisie te kijken. Na drie kwartier TV kijken gingen Pieter, Peter en ik nog een aantal potjes ‘pesten’.
 
Zondag 31 augustus; Lunchen bij Cuba Libra
Ca. 11.00 uur gingen wij vanuit ons hotel richting de binnenstad, om via daar naar de Cuba Libra te gaan. Eenmaal bij die bar gingen wij zonnen op een plekje op het gras, waarna wij om 13.00 uur lunchten op een loungebank aan tafel. Ik at een bord met pennes en tonijn, en na de lunch gingen wij weer zonnen. 
Rond 14.45 uur liepen Pieter en Menno naar de stad, om daar met Bob, Job, Michel, René en Vincent te gaan bierfietsen (met Lieven en Jody). Ik liep met de twee mee, want ik moest ergens nog water kopen. Daarna ging ik terug naar het hotel.
Tijdens de evaluatie van 19.00 uur werd ons wat uitgelegd over de ezelsafari van de volgende dag. Daarna volgde het diner. Na het diner nodigde Vincent L. ons uit om met hem de stad in te gaan, want hij was oom geworden en wilde ons trakteren op een drankje. Edwin, Job, Menno, Michel, Pieter, René, Roderik en ik gingen mee, en wij dronken op het terras aan de boulevard, waar wij al eens eerder hadden geluncht. Daar bleven wij tot ongeveer 23.00 uur.
 
Maandag 1 september; De Ezelsafari
Deze dag het hoogtepunt van de vakantie, de Ezelsafari. Dennis, Edwin, Job, Menno, René, Roderik, Vincent A. en ik stonden vroeg op en werden om 08.15 uur door twee taxi’s opgehaald. Ook Louwra, Nienke en Lence gingen mee, en de taxi’s brachten ons naar Kuratica (een dorpje op 1200 m.), en daar stonden een groep boeren met zeven ezels voor ons klaar. Wij stapten uit de taxi’s en maakten kennis met de boeren, waarbij we de dieren mochten bewonderen en aaien.
Met de ezels gingen wij een pad op, door de bergen. Ook mochten wij op deze dieren rijden, wat heel leuk was en waarbij wij gehobbel onder ons voelden. In drie etappes droegen de ezels ons naar een witte kapel, dat genoemd was naar Sint-Nicolaas (Sinterklaas wordt in Macedonië op 19 december gevierd), en vanuit daar bewandelden wij achter de ezels, een steile pad naar beneden. Beneden lag het dorp, en daar eindigde de ezeltocht, waarbij we afscheid van de ezels en de boeren namen.
Lence leidde ons naar een boerderij. Daar woonde een gezin die vele groenten verbouwde. Wij gingen zitten aan houten tafels en kregen van allerlei lekkers te eten; wit brood, pannenkoeken en laag- op laagdeeg, met fetakaas, Balkanyoghurt, bramenjam, Macedonische salade en paprika. Als drank kregen wij limonade, en na de lunch Macedonische koffie. Nienke trok zelfs een Macedonische jurk aan en werd zo gefotografeerd door de flow-groep en de dochters van de bewoonster. Daarna namen wij afscheid en liepen wij naar een parkeerplaats, waar de taxi’s klaar stonden. Deze brachten ons terug naar het hotel.
In het hotel pakten sommigen alvast hun koffers in, voor de terugreis op de volgende dag. Ik deed dat rond 17.30 uur, en tijdens de evaluatie hoorden wij dat we de volgende ochtend om 04.30 uur gewekt zouden worden, om zo de bus naar het vliegveld te halen. Degenen die hun koffer niet geheel zelf konden inpakken, konden zich na het eten laten helpen, en van de Flow-begeleiding kregen wij een Macedonisch schaaltje cadeau.
Na het diner speelden Menno, Peter, Pieter, Roderik, Jody, Lieven en ik een potje Yathzee. Het was een spannend potje, maar na mijn laatste worp werd ik geroepen door Nienke. Aan haar had ik in het begin van de vakantie de roman ‘Een eigen dimensie’ (Adri Adrianovyc) uitgeleend, en zij gaf die aan mij terug.
 
Dinsdag 2 september; De Terugreis
Na het wekken 04.30 uur stonden wij op. We douchten, kleedden ons om en droegen onze koffers naar de receptiezaal en namen daar afscheid van het leuke hotelpersoneel. Zodra de bus kwam, liepen wij ernaar toe en laadden wij daar onze koffers in. De bus bracht ons naar de luchthaven van Ochrid, en daar wachtte het vliegtuig van 07.45 uur op ons. We laadden onze koffers op de rollerband en kwamen bij de paspoortcontrole en douane bij het vliegtuig, die ons terug naar Schiphol vloog.
Om 10.30 uur kwamen wij daar aan. We stapten uit het vliegtuig en pakten onze bagage om vervolgens naar de hoofdhal toe te gaan. Daar namen wij als reisgenoten afscheid van elkaar, waarna ik naar het treinstation liep om daar de trein naar ’s-Hertogenbosch te nemen. De vakantie was voorbij.